De Vierde Helft

Wat als Afonso Alves wél naar AZ was gegaan? En verder: hoe de Watersnoodramp leidde tot betaald voetbal, het beste #announce-filmpje ooit en waarom we liever 1-0 dan 4-4 hebben.

Datamannetje Tim

Ik heb sinds kort uiterst zeldzame data tot mijn beschikking, waarmee ik antwoord kan geven op hypothetische voetbalvragen uit het verleden.

Wat als Afonso Alves in 2008 naar AZ was gegaan in plaats van naar Middlesborough? Dan had hij met 56 goals de Coen Dillen-index verbroken en de Ballon d’Or gewonnen.

---

Videoscout Gijs

In de podcast heb ik geen mening. Vandaar dat ik wekelijks de leukste social content voor mij laten spreken.

Uit 2022: Cambuur stelt z’n nieuwe keeper aan het eigen publiek voor.

---

Archivaris Snijboon

Eindelijk heb ik als archivaris een plek om Eredivisie geschiedenis te (be)schrijven

Hoe de Watersnoodramp zorgde voor betaald voetbal in Nederland

In 1953 kwamen 1836 mensen om in Nederland door de Watersnoodramp. Eilanden liepen over, hele dorpen werden weggevaagd en de menselijke en materiële schade was enorm. Het leidde tot de bouw van de Delta-werken, maar ook tot betaald voetbal. Dat klinkt als een correlatie, maar er is ook een causaal verband. Ik neem je in dit korte verhaal mee van Zeeland naar Frankrijk, en van “wilde” voetbalbonden naar Prins Bernhard, en leg je uit waarom dít verhaal een plekje verdient in het Rijksmuseum van de Eredivisie.

Toen in 1953 de watersnoodramp plaatsvond, wilde iedereen zijn steentje bijdragen om Nederland er weer bovenop te helpen. Dit ging zo ver dat buitenlandse voetbalbonden hun hulp aanboden in de vorm van benefietwedstrijden. Zo ook het grote Frankrijk, dat een interland aanbood om geld op te halen. Een beetje zoals Unicef nu ook doet, maar dan zonder popsterren en Usain Bolt. De KNVB weigerde pertinent. De reden: Nederland had in de afgelopen 30 wedstrijden maar drie keer gewonnen. De leeuw stond nogal in z'n hempie destijds. Dit kwam mede omdat in Nederland betaald voetbal verboden was. De KNVB wilde dat plezier voorop stond (tijden veranderen), en contractspelers vluchtten naar het buitenland. Ze werden bovendien verbannen uit het Nederlands elftal. Je kunt je voorstellen dat Oranje daardoor niet per se bol stond van de kwaliteit.

Als tegenstander werd daarom het ook simpele Denemarken gekozen. In de wedstrijd van 7 maart winnen de Legolanders met 2-1 (Nederlandse doelpunt van Abe Lenstra) alsnog vrij troosteloos. De winst: 200.000 gulden voor het rampenfonds. Tóch vindt Frankrijk-Nederland vijf dagen later ook plaats. Na onvrede bij de in het buitenland spelende Nederlanders (o.a. Frans de Munck van FC Köln en Faas Wilkes van Torino) én officiële toestemming van Prins Bernhard speelt een team van Nederlandse professionals tegen Les Bleus. Zonder oranje tenue en zonder Wilhelmus, dat dan weer wel. Maar het nietige Nederland (niet Oranje) wint van het machtige Frankrijk, met 2-1.

Het resultaat en de gang van zaken sterkt voorstanders van betaald voetbal nog meer in hun overtuiging dat er verandering moet komen. Er wordt in het jaar daarna zelfs een tweede bond opgericht, de Nederlandse Beroeps Voetbalbond (NBVB), de Wilde bond, die een betaalde competitie opricht. Een jaar na de interland tegen Frankrijk gaat de KNVB dan eindelijk overstag, staat betaald voetbal toe en fuseert met de NBVB. Alle clubs van de NBVB stappen over naar de KNVB. En zo zorgde de Watersnoodramp er indirect voor dat middelmatige backs tegenwoordig óók miljonair kunnen worden.

Handjes schudden voor de wedstrijd. Let op de naam pros Hollandais (foto van Stichting Sporterfgoed)

---

Buitenspel

Om actueel te blijven trekken we deze rubriek vanuit onze podcast door.

Szczesny ontneemt zijn zoon moment of fame voor ogen Barça-publiek

Voetballer bekent het smokkelen van €600k aan cannabis

Jack Mackenzie (Aberdeen) loopt hoofdletsel op nadat er een stoel uit het publiek wordt gegooid

---

Innovatiemanager Pepijn

Wat Marco van Basten niet lukte, ga ik toch nog een keer proberen: het voetbal mooier maken door middel van innovaties.

Nooit meer een gelijkspel

De gladiatorengevechten, gevechten tot een van de twee partijen de dood vond, werden ooit in het leven geroepen als cadeau aan de burger. Dit vanuit de gedachte dat wanneer het volk genoeg te eten heeft en daarbij voldoende vermaakt wordt zij zich rustig houdt: brood en spelen.

Voetbal wordt vaak bestempeld als volkssport nummer 1. Broodje Bal erbij in het stadion en je zou kunnen spreken van brood en spelen. Echter zijn we door de jaren heen veel te ver afgedwaald van het idee van de gladiatorengevechten. Weinig spelers die nog willen sterven voor hun club, bijna kleinzerig op het veld, al dat niet veroorzaakt door het grote geld dat in omloop is in de voetballerij.

Maar de belangrijkste oorzaak is misschien wel de mogelijkheid tot een compromis: het gelijkspel. Geen leven of dood meer na 90 minuten, allemaal handjes schudden en beide teams lopen met een punt van het veld. Nou wil ik hier niet opperen dat er gevoetbald moet worden tot de dood, maar een kleine verandering in de puntentelling zou ons een stuk dichter bij de gladiatorengevechten brengen.

In 1981 werd in Engeland het driepuntensysteem, in plaats van het tweepuntensysteem, geïntroduceerd. Het moest de trend keren dat steeds meer wedstrijden eindigde in een gelijkspel, omdat het verschil tussen een gelijkspel (1 punt) en overwinning (2 punten) te klein was. Op zichzelf geen gekke gedachte, alleen de uitvoering laat te wensen over. In plaats van een extra punt voor een overwinning toe te kennen hadden ze moeten kiezen voor het laten vallen van een punt voor een gelijkspel.

Vanaf seizoen 25/26 mogen er geen punten meer uitgedeeld worden voor gelijke spelen. Een overwinning 1 punt, al het andere 0. Met de ranglijst van de eredivisie had het weinig gedaan afgelopen seizoen als we de punten voor de gelijkspelen zouden schrappen. Waarschijnlijk was PSV nog steeds kampioen geworden, maar de grote winnaar was het publiek geweest.

---

Laat ons vooral weten wat jullie van deze eerste editie van De Vierde Helft vinden. Stukje interactie naar de lezer toe.